|
Cô ta đã vượt qua chính mình. Tôi đã nghe cô ta kể về những gì cô ta trải qua. Đây cũng là một may mắn cho tôi khi tôi truyền lửa được cho một ai đó. Cám ơn cô Trân! |
SÀI GÒN - THÀNH PHỐ CỦA NHỮNG LỚP SỐNG SONG HÀNH
Một đề tài siêu hay, siêu thú vị và đầy mỹ miều từ cô ta. *Ha ha ha*
Bài dự thi: Cuộc thi thiết kế trẻ Châu Á năm 2025
Đề tài: SÀI GÒN – THÀNH PHỐ CỦA NHỮNG LỚP SỐNG SONG HÀNH
SVTH: Võ Kiều Phương Trân
GVHD: ThS.KTS.Phạm Huy Hoàng
Bản sắc của Sài Gòn được hình thành từ sự chồng lớp giữa con người, thời gian và nhịp sống, nơi sự đa dạng không bị hòa tan mà cùng tồn tại. Đó là sự đa dạng về nguồn gốc, nghề nghiệp, lối sống và cách mỗi cá nhân lựa chọn hiện diện trong thành phố này.
Ban ngày, Sài Gòn vận hành như một cỗ máy mưu sinh khổng lồ. Người lao động phổ thông, dân nhập cư, nhân viên văn phòng, tiểu thương, sinh viên và doanh nhân cùng xuất hiện trên một mặt phẳng đô thị dày đặc. Dù khác nhau về xuất thân và vai trò, họ đều mang trên mình một lớp vỏ xã hội cần thiết để thích nghi: trách nhiệm, áp lực kinh tế và nhịp thời gian khẩn trương. Không gian đô thị ban ngày vì thế ưu tiên công năng và hiệu quả, phản ánh rõ đặc trưng của một thành phố đa tầng và thực dụng, nơi sự tồn tại đặt lên hàng đầu.
Khi đêm xuống, cùng chính những con người đó, Sài Gòn chuyển sang một trạng thái khác. Thành phố không ngủ, nhưng chậm lại và cởi mở hơn. Ban đêm, sự đa dạng không còn bị che phủ bởi vai trò xã hội mà bộc lộ rõ ràng hơn qua nhu cầu cá nhân và cảm xúc. Một người công nhân có thể là nghệ sĩ đường phố, một nhân viên văn phòng tìm thấy bản thân trong nhiếp ảnh, âm nhạc hay các cộng đồng sáng tạo, một sinh viên tỉnh lẻ bắt đầu cảm nhận được sự thuộc về. Ban đêm, Sài Gòn cho phép con người tháo bỏ lớp vỏ mưu sinh để sống thật hơn với chính mình.
Sự song hành giữa hai trạng thái đó không tạo ra mâu thuẫn, mà trở thành bản chất của Sài Gòn. Thành phố này không yêu cầu con người phải nhất quán trong một hình ảnh duy nhất. Ngược lại, Sài Gòn chấp nhận con người trong quá trình chuyển đổi và thay đổi. Một con đường, một góc phố hay một quán nhỏ có thể mang nhiều vai trò khác nhau tùy thời điểm và nhóm người sử dụng. Sự đa dạng không bị phân mảnh mà đan xen, chồng lớp và cùng tồn tại trong cùng một không gian.
Từ góc nhìn thiết kế, vấn đề không nằm ở việc tạo ra những hình ảnh đô thị đồng nhất, mà ở khả năng dung chứa sự đa dạng đó. Thiết kế tại Sài Gòn cần đủ linh hoạt để phục vụ nhu cầu mưu sinh ban ngày, đồng thời đủ mở để được chiếm dụng, biến đổi và tái định nghĩa vào ban đêm. Không gian không nên bị khóa chặt bởi một công năng duy nhất, mà cần cho phép nhiều cách sử dụng khác nhau, kể cả những cách sử dụng không được dự liệu trước. Chính sự tự phát và linh hoạt này là một phần bản sắc của thành phố.
Nghiên cứu về Sài Gòn vì vậy không thể chỉ dựa trên bản đồ chức năng hay quy hoạch cứng nhắc. Thành phố cần được đọc bằng nhịp sống con người theo thời gian, bằng việc quan sát cùng một không gian ở các khung giờ khác nhau. Nguồn cảm hứng đến từ những quán vỉa hè đổi vai theo giờ, từ những con hẻm nơi nhiều cộng đồng khác nhau cùng sinh hoạt, từ những công trình cũ được tái sử dụng linh hoạt theo nhu cầu thực tế của người dân.
Trong bối cảnh này, khái niệm bền vững không chỉ dừng lại ở yếu tố môi trường hay kỹ thuật. Bền vững xã hội ở Sài Gòn nằm ở khả năng duy trì sự đa dạng và cho phép con người còn chỗ để ở lại, để làm việc, để sáng tạo và để sống thật. Một thành phố bền vững là thành phố không loại trừ những kiểu sống khác nhau, mà tạo điều kiện cho chúng cùng tồn tại.
Sài Gòn không đòi hỏi con người phải có chung một bản sắc. Thành phố này tồn tại nhờ sự khác biệt và chuyển động liên tục. Ban ngày, sống để tồn tại trong một xã hội đa tầng. Ban đêm, sống để là chính mình trong một cộng đồng đa dạng. Thiết kế cho Sài Gòn, vì thế, không phải là thiết kế sự đồng nhất, mà là thiết kế khả năng dung chứa – nơi mọi con người, với mọi lớp bản sắc, đều có quyền hiện diện và sống trọn vẹn trong thành phố này.
Nhận xét
Đăng nhận xét